Bâtıniyye-Bâtınilik Nedir? Tarihi, Kuruluşu, Amacı, (İslam Felsefesi)

Makale İçeriği
Bâtıniyye-Bâtınilik Nedir? Tarihi, Kuruluşu, Amacı, (İslam Felsefesi)
Sayfa 2
Tüm Sayfalar

Her zâhirin bir bâtını olduğunu; Kur'an ile hadislerin bâtınını kavramanın gerektiğini; bunun da masûm imam tarafından ve onun yolundan yürüyenlerce bilinebileceğini iddia eden fırkalara Bâtınıyye denilir, iddialarına göre nasıl yumurtanın işe yarayan kısmı kabuğu değil içi ise aynen bunun gibi Kur an'ın ve hadislerin de görünen ve ilk anda anlaşılan mânâsı değil, asıl bâtınî mânâsı değerlidir ve gereklidir. Bu iddianın sahibi fırkaların sayısı ve ismi çokiur. Fakat bunlan Cafer i Sadık'ın oğlu İsmail ve onun soyundan gelenlerin imametini kabul etmelerinden İsmailiyye veya hepsinin ortak metodu oian bâtın anlayışlarından dolayı Bâtıniyye adı altında incelemek mümkündür.

Bâtınîler günümüzdeki rnensuplarının farklı görünmelerine rağmen, İslâm tarihinde, ihtilâlci karakterleri ve faaliyetleri, son derece titiz hazırlanmış gizli teşkilâtlan, terörist hareketleri ile tanınmışlardır. Felsefi ve dinî görüşleri, tavırlan ve üç asırlık devletleri (Fâtımî hilafeti) ile derin tesirler bırakmışlardır. Abbasîler zamanından başlayarak İslâm ülkelerinde çıkardıklan bir çok kanşıklıklar ile idarecilerin bir numaralı gaileleri olmuşlardır. İnanç itibariyle sadece Ehl-i Sünnet'ten değil, İsnâ Aşerî (on iki imama) şiîlerden bile çok ayrılmışlardır.

Bâtınilerin her zaman bir başka davet tarzları. ve metodları, her dilde yeni bir inanç ve mezhepleri vardır. Çeşitli toplumlarda fikirlerini telkin etmek için o topîumiarca alışılmış olanlarla işe başlarlardı. Aynca dinî ve siyasî düşmanlığın tarafgirliği ile onlar hakkında yazılan yazıların farklılığını da düşününce hâlâ Bâtıniliğin ne olup olmadığının net olarak ortaya çıkartılmayışının sebebi anlaşılır. Yukardaki sebeplerin de tesiri ile Bâtınîler pek çok isimlerle anılırlar.
Bunların, belli başlıcarını şöylece sıralayabiliriz: Bunlara, Cafer-i Sadık'ın büyük oğlu İsmail'in imametine inandıklarından İsmailiy felsefe/fatimiler ye, soylarının Hz. Fatma'ya dayandığını iddia edişlerinden Fâtımıyye, Fatımî Devletinin kurucusu Ubeydullah'a nisbetle Ubeydiyye denilir. Ayrıca Fâtımî halifelerinden Mustansır'dan sonra oğullarından Nizar'ın imametine inananlara Nizarîler veya Doğu İsmailileri denildiği gibi bunlan Mısır'dan alıp doğuda teşkilâtlandıran ve İran'da temsil eden meşhur Hasan Sabbah'a izafetle Sabbahiyye yine onun fedai teşkilâtının kurucusu olmasından Fedâiyye, bu teşkilât elemanlarına naaş (esrar; içirdigi için Haşîşiyye (batı dillerine Assassine şeklinde girmiştir.) de denilir. Nizarîlere bu gün Hindistan'da genellikle Hocalar; Pencap'ta Şemsî veya Multanî, Nur Şahî, İmam Şahi, Suriye'de İsmailiyye; İran'da Âğa Han Mûridleri; Orta Asya'nın doğu bölgelerinde Mollalar veya Mevlâî isimleri verilir. Fatımî halifesi Mustansır'ın küçük oğlu Musta'li'ye bağlı olanlarına ve onlann devamına Mustaliyye veya Batı Ismailileri denilir. Bu gün bu koldan gelenler Bohoralar adıyla daha çok Hindistan'da bulunmaktadırlar. Yemen'de de bunların diğer kolları vardır. Kâinatı yedi gezegenin idare ettiğini, imamların ve peygamberlerin gelişinde yedili bir periyodun bulunduğunu iddia etmeleri, kısacası, olaylann açıklamasını kendilerinin ortaya koyduğu yedili sisteme göre yaptıklar, için bunlar Seb'iyye (yediciler) diye de bilinirler. Bâtın, her türlü sırlar, kısaca hakikat, masûm imamın öğretmesi ile bilinir tarzındaki iddialarından dolayı bunlara Talimiyye de denilir. Bir diğer isimleri Tevhidiyye'dir. Bâtın metodunu benimsiyen Karmatîler ile Abbasî halifeleri Me'mun ve Mu'tasım zamanlarında isyan eden Babek'e bağlı olanları da Bâtıniyye grubundan sayılmışlardır.

Konunun Devamı İçin Diğer Sayfaya Geçiniz....