Malta Sürgünleri Tarihi, Amacı, Listesi

Mondros Mütarekesi'nden sonra. İngilizler zaten işgal altında bulunan İstanbul'a iyice yerleştiler Kısa bir süre sonra da çalışmalarına yeni başlamış olan Meclisi Mebusan'ı kapatarak, hem işgale karşı gelip, halkı işgale karşı örgütleme kapasitesi olan, siyaset ve devlet adamlarını, hem de basın yayın yoluyla direnişe geçmiş kişileri, Anadolu'da başlayan Millî Kurtuluş hareketine katılmalarını önlemek için, Türkiye'den uzaklaştırmağa başladılar. Bunun için de en uygun gördükleri yer İngiliz sömürgesi olan Malta adasıydı, ilk sürgün kafilesinin gönderilmesi 16 mart 1920'de başladı. Sayıları 220’yi bulan sürgünler önce adadaki Salvator kalesine, sonra da Verdala kışlasına hapsedildiler. Malta yârânı (arkadaşları) diye de anılan Malta sürgünlerinden 64'ü 1921'de Londra Antlaşması'yla serbest kaldı. Diğerleri savaş suçlusu olarak alıkonulmak istenince, 16'sı adadan firar ederek, kalanlar ise ancak 13 eylül 1921'de Sakarya Savaşı’nın kazanılmasından sonra geri dönebildi.

İsim (tarih sırası + aynı tarih içinde alfabetik sıra) Sürgün dönemi    Rütbe, görev, mazi
Ali İhsan Sabis                                                29 Mart 1919         eski 6. Ordu komutanı
İbrahim Ahmet                                               29 Mart 1919         Ali İhsan Paşa'nın emir onbaşısı, tutuklanan komutanından ayrılmamış, gönüllü sürgüne gitmiştir
Abdülgani Bey                                               28 Mayıs 1919        Yarbay
Ahmet Faik Bey (Erner)                                  28 Mayıs 1919         Eski Sivas Valisi
Ahmet Cevat Bey                                          28 Mayıs 1919         Albay, İstanbul merkez kumandanı
Ahmet Haydar Bey                                        28 Mayıs 1919         Binbaşı
Ahmet Muammer Bey                                    28 Mayıs 1919         Eski Konya valisi
Ahmet Nesimi Bey                                        28 Mayıs 1919          Eski Hariciye Nazırı
Ahmet Tevfik Bey                                         28 Mayıs 1919          Albay
Ali Fethi Okyar                                             28 Mayıs 1919          Eski Dahiliye Nazırı, Sofya sefiri, mebus
Atıf Bey                                                      28 Mayıs 1919          Ankara mebusu
Celal Bey                                                     28 Mayıs 1919          Albay
Cemal Efendi                                              28 Mayıs 1919          Yüzbaşı
Faik Bey                                                    28 Mayıs 1919           Eski Merzifon kaymakamı
Fazıl Berki Tümtürk                                      28 Mayıs 1919          Eski Çankırı mebusu
Ferit Bey                                                   28 Mayıs 1919          İttihat ve Terakki katibi
Gani Bey                                                   28 Mayıs 1919          İttihatçı
Habip Bey                                                 28 Mayıs 1919          Bolu mebusu
Hacı Ahmet Paşa                                        28 Mayıs 1919          Enver Paşa'nın babası
Doktor Halil Bey                                          28 Mayıs 1919         Yüzbaşı
Hasan Fehmi Tümerkan                               28 Mayıs 1919          Sinop mebusu
Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi                        28 Mayıs 1919          Şeyhülislam
Hazım Bey                                                 28 Mayıs 1919           Binbaşı
Hilmi Bey                                                   28 Mayıs 1919           Kırklareli Mutasarrıfı
Hoca Rıfat Efendi                                       28 Mayıs 1919           İttihat ve Terakki temsilcisi
Hüseyin Cahit Yalçın                                    28 Mayıs 1919          İstanbul mebusu, gazeteci
Hüseyin Kadri Bey                                       28 Mayıs 1919          Karesi mebusu
İbrahim Bedrettin Bey                                 28 Mayıs 1919          Diyarbakır Valisi
İbrahim Hakkı Bey                                      28 Mayıs 1919          Binbaşı
İsmail Canbulat                                          28 Mayıs 1919          Eski Dahiliye Nazırı
Kemal Bey                                                28 Mayıs 1919          Belli değil     Belli değil
Macit Bey                                                 28 Mayıs 1919          Divan-ı Muhasebat Memuru
Mazlum Bey                                              28 Mayıs 1919          Binbaşı
Mehmet Sabit Sağıroğlu                              28 Mayıs 1919          Eski Sivas Valisi
Sabri Toprak                                             28 Mayıs 1919          Saruhan Mebusu
Mehmet Tevfik Bey                                   28 Mayıs 1919          Yarbay, Kaymakam
Memduh Bey                                           28 Mayıs 1919           Eski Musul Valisi
Mithat Şükrü Bleda                                   28 Mayıs 1919           Eski Maarif Nazırı, Burdur Mebusu, İttihat ve Terakki Genel Sekreteri
Mustafa Asım bey                                    28 Mayıs 1919           Eski Of Mutasarrıfı
Mümtaz Bey                                           28 Mayıs 1919           Emekli Yarbay
Nevzat Bey                                            28 Mayıs 1919           Yüzbaşı
Ömer Bey                                              28 Mayıs 1919           Binbaşı
Rahmi Arslan                                          28 Mayıs 1919            Eski İzmir Valisi
Rıza Hamit Bey                                       28 Mayıs 1919            Bursa Mebusu
Pirizade İbrahim Hayrullah Bey                   28 Mayıs 1919           Şurayı Devlet Reisi, Nazır
Salah Cimcoz                                          28 Mayıs 1919           İstanbul Mebusu
Sami Bey                                               28 Mayıs 1919           Albay
Süleyman Numan Paşa                            28 Mayıs 1919           Ordu Sıhhiye Müfettişi
Süleyman Sudi Bey                                 28 Mayıs 1919           Tokat Mebusu, Lazistan mebusu olarak da görünmektedir.
Şerafettin Efendi                                   28 Mayıs 1919           Yüzbaşı
Şükrü Kaya                                           28 Mayıs 1919            Mülkiye Müfettişi
Tahir Cevdet Bey                                   28 Mayıs 1919            Eski Ankara Valisi
Tevfik Hadi Bey                                      28 Mayıs 1919           Siyasi Polis Müdürü
Mehmet Ubeydullah Hatipoğlu                  28 Mayıs 1919           İzmir mebusu
Veli Necdet Bey                                    28 Mayıs 1919            Dahiliye Nazırlığı Müsteşarı
Yusuf Ziya Bey                                      28 Mayıs 1919            Emekli Binbaşı, İttihat ve Terakki Üyesi
Zekeriya Zihni Bey                                 28 Mayıs 1919            Eski Edirne Valisi
Cihangirzade İbrahim Bey                        2 Haziran 1919           Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı
Alibeyzade Mehmet Bey                         2 Haziran 1919           Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Kars valisi
Cihangirzade Hasan Han                         2 Haziran 1919           Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Savunma Bakanı
Cihangirzade Aziz Bey                            2 Haziran 1919           Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Adalet Bakanı
Mehmetoğlu Muhlis Bey                        2 Haziran 1919            Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti PTT Genel Müdürü
Matvey Radjinski                                 2 Haziran 1919             Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Rus Şura üyesi
Musa Salah Bey                                  2 Haziran 1919             Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Polis Müdürü
Pavlo Camusev                                  2 Haziran 1919              Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Rum Şura Üyesi
Tevhidüddin Mamiloğlu                        2 Haziran 1919             Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Emniyet Müdürü (Orenburglu Kazak Türkü)
Stefani Vafiades                               2 Haziran 1919              Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Rum Şura Üyesi, Sosyal Yardım Bakanı
Yusufoğlu Yusuf Bey                        2 Haziran 1919              Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Şura Üyesi, Gıda Bakanı
Abbas Halim Paşa                             21 Eylül 1919                Prens, Eski Nafia Nazırı, Bursa valisi, Sadrazam Sait Halim Paşa’nın kardeşi.
Ahmet Ağaoğlu                              21 Eylül 1919                Afyonkarahisar mebusu, Darülfünün hocası, yazar
Ali Münif Bey                                  21 Eylül 1919                Eski Nafia Nazırı
Hacı Adil Bey                                  21 Eylül 1919                Mebus
Halil Menteşe                                 21 Eylül 1919                İttihat ve Terakki üyesi
Hüseyin Tosun                               21 Eylül 1919                Milli Telgraf Ajansı sahibi ve müdürü
Kara Kemal                                    21 Eylül 1919                Eski İaşe Nazırı
Mahmut Kamil Paşa                         21 Eylül 1919                Eski 5. Ordu Komutanı
Sait Halim Paşa                              21 Eylül 1919                 Prens, eski Sadrazam
Ziya Gökalp                                   21 Eylül 1919                 Ergani-Maden Mebusu, Darülfünün hocası, yazar
Mehmet Arif Bey                          28 Ocak 1920                  Binbaşı
Nuri Bitlisi                                    28 Ocak 1920                  Çavuş
Faik Kaltakkıran                            22 Mart 1920                   Mebus
Ahmet Şevket Bey                      22 Mart 1920                   İstanbul Müstahkem Mevki Komutanı
Cemal Mersinli                             22 Mart 1920                   Ordu komutanı
Çürüksulu Mahmut Paşa                22 Mart 1920                  Komutan
Hasan Tahsin Uzer                       22 Mart 1920                   Eski Şam ve Erzurum valisi
Hüseyin Rauf Orbay                     22 Mart 1920                  Eski Bahriye Nazırı, Sivas mebusu
İsmail Cevat Çobanlı                     22 Mart 1920                  Komutan
Mehmet Esat Işık                        22 Mart 1920                  Askeri tabip
Mehmet Şeref Aykut                  22 Mart 1920                   Avukat, Gazeteci, Edirne Milletvekili. Meclis-i Mebusan'da Misak-ı Milli'yi okuması nedeniyle
Kara Vasıf (Mustafa Vasıf Karakol)    22 Mart 1920                Karakol Cemiyeti'nin kurucusu
Köstenceli Numan Usta                22 Mart 1920                 Zeytinburnu Fabrikasında Ustabaşı
Ahmet Emin Yalman                    27 Mart 1920                 Gazeteci
Ali Çetinkaya                               27 Mart 1920                 Eski Afyon mebusu
Ali Sait Paşa                              27 Mart 1920    
Ali Seyyit Bey                            27 Mart 1920                  Aşiret reisi
Celal Nuri İleri                            27 Mart 1920      
Ebüzziyazade Velit Paşa              27 Mart 1920      
Enis Avni (Aka Gündüz)              27 Mart 1920                   Yazar
Hilmi Abdülkadir                        27 Mart 1920    
İslam Ali                                  27 Mart 1920        
Mehmet Eczacıbaşı                    27 Mart 1920                  Eczacı, Mehmet Şazi Elveren'in babası
Mehmet Muammer İra               27 Mart 1920                 İstanbul Polisi Siyasi Kısım Müdürü
Rafet Paşa                              27 Mart 1920                  belli değil
Süleyman Nazif                        27 Mart 1920                  Eski Musul ve Bağdat valisi, yazar
Acenta Mustafa Kırzade             20 Mayıs 1920                Tacir
Doktor Abdüsselami Paşa          20 Mayıs 1920                 Emekli general, eski Yemen komutanı
Mehmet Kamil Bey                   20 Mayıs 1920                 Musullu gazeteci
Hacı Ahmet Bey                     31 Mayıs 1920                  Sivas İttihat ve Terakki Delegesi
Mustafa Reşat Bey                  31 Mayıs 1920                  İstanbul Siyasi Polis Müdürü
Agah Bey                               7 Haziran 1920       
Basri Bey                               7 Haziran 1920                 Yarbay, Cevat Paşa'nın damadı
Mustafa Abdülhalik Renda         7 Haziran 1920                Eski Bitlis Valisi
Ali Cenani                             13 Haziran 1920                Eski Halep ve Antep mebusu
Andavallı Mehmet Ağa            13 Haziran 1920        
Murat Bey                            13 Haziran 1920       
Süleyman Faik Paşa                13 Haziran 1920         
Yakup Şevki Subaşı                13 Haziran 1920                Eski 9. Ordu Komutanı
Ali Nazmi Bey                         6 Ağustos 1920         
İlyas Sami Muş                      19 Ağustos 1920               Muş mebusu
Mehmet Atıf Bey                  19 Ağustos 1920    
Mehmet Nazım Bey               19 Ağustos 1920       
Süleyman Necmi Bey             19 Ağustos 1920         
Sefer Bey                            12 Eylül 1920          
Burhanettin Hakkı Bey            20 Eylül 1920        
Mehmet Nuri Bey                  20 Eylül 1920      
Mehmet Rıfat Bey                 20 Eylül 1920      
Cemal Oğuz Bey                     5 Ekim 1920      
Mehmet Ali Bey                     5 Ekim 1920         
Ahmet Şükrü Bey                                                    Eski Maarif Nazırı, mebus
Eşref Sencer Kuşçubaşı                                            Teşkilat-ı Mahsusa
İsmail Müştak Mayokan                                             Yazar, mebus
Kazım Bey                                                              Albay, Enver Paşa’nın kayınbiraderi
Mürsel Bakü                                                           Tümgeneral, mebus
Galatalı Şevki Bey                                                    Miralay, Malta’ya sürgüne gönderilinceye kadar Karakol örgütünün başı
Yunus Nadi Abalıoğlu                                               Gazeteci, Yeni Gün gazetesi sahibi,Anayasa Mahkemesi Başkanı